Home ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΟ ΧΑΚΑΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΧΑΚΑΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΣ

Το γενικότερο ανησυχητικό φαινόμενο στον κόσμο της ψηφιακής τεχνολογίας, είναι το λεγόμενο «χακάρισμα του ανθρώπινου εγκεφάλου». Ο εφιάλτης που θυμίζει, κατά τον Τζορτζ Οργουελ «1984» τον Μεγάλο Αδελφό.

Καθημερινά, παντού στην υφήλιο, ένας άνθρωπος ελέγχεται για το πού είναι και πού πηγαίνει περί τις 15.000 φορές κατά τη διάρκεια του 24ώρου.

Αυτό όμως είναι μόνο η αρχή. Η ψηφιακή εισβολή των υπολογιστών στον ανθρώπινο οργανισμό βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Τα 21 δισ. δολάρια τον χρόνο αγγίζει ο τζίρος των διαφημίσεων που απευθύνονται στοχευμένα σε συγκεκριμένους ανθρώπους βάσει του εντοπισμού τους.

Αυτό και μόνο το στοιχείο δείχνει το τρομακτικό μέγεθος των οικονομικών συμφερόντων που διακυβεύονται, την κολοσσιαία δύναμη μιας κυριολεκτικά οικουμενικής αγοράς. Αλλά ακόμη και αυτά τα 21 δισ. δολάρια, μαζί με τις εκατοντάδες εφαρμογές (apps) για smartphone που προδίδουν το στίγμα και τις κινήσεις του χρήστη, είναι απλώς ένα επιμέρους σύμπτωμα.

Ένα, σχετικά αθώο και αβλαβές παράδειγμα

Η πλατφόρμα YouTube, γνωρίζει τα ενδιαφέροντα του θεατή. Γι’ αυτό και του προτείνει βίντεο με παραπλήσιο περιεχόμενο, τα οποία και εμφανίζονται στη δεξιά στήλη της οθόνης. Ο στόχος είναι, φυσικά, το να παραταθεί κατά το μέγιστο δυνατό διάστημα η παραμονή του θεατή στη σελίδα. Περισσότερος χρόνος σημαίνει περισσότερες προβολές διαφημίσεων, περισσότερα κέρδη.

Οι αλγόριθμοι, (μαθηματικές «σκεπτόμενες μηχανές»), του YouTube έχουν τελειοποιηθεί μέσα από την καταγραφή των προτιμήσεων που εκδηλώνουν περίπου 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Ερευνες έχουν δείξει ότι το 70% των επισκεπτών του YouTube παρακολουθεί τα βίντεο που συστήνει αυτόματα το ίδιο το σύστημα της πλατφόρμας βάσει του ιστορικού θέασης κάθε χρήστη.

Το χάζεμα στο YouTube διαρκεί μία ώρα κατά μέσον όρο. Συνεπώς, σχεδόν 1,5 δισεκατομμύριο άνθρωποι καθημερινά ξοδεύουν μία ώρα από τη ζωή τους καταναλώνοντας το περιεχόμενο που τους προσφέρει έτοιμο ένας πανίσχυρος, τελευταίες τεχνολογίας υπολογιστής. Η τεχνητή νοημοσύνη, η δυνατότητα αστραπιαίας επεξεργασίας των big data, ήτοι δεδομένων σε ποσότητες ασύλληπτου όγκου, είναι αυτή που στρώνει τον δρόμο προς το χακάρισμα του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Υπάρχουν όμως και πιο δυναμικές μέθοδοι. Οπως η υπερμεγέθυνση των ανθρώπινων χαρακτηριστικών με ένα όργανο το οποίο ονομάζεται Eulerian Video (βίντεο του Οϊλερ): σαν μακρινός συγγενής των συστημάτων ασφαλείας βάσει σωματομετρικών χαρακτηριστικών που έχουν εγκατασταθεί σε πολλά σύγχρονα αεροδρόμια ανά τον κόσμο, η κάμερα Euler εστιάζει στο πρόσωπο κάποιου εν είδει μικροσκοπίου.

Μέσα σε κάθε smartphone υπάρχουν εφαρμογές – πληροφοριοδότες. Δίνουν διαρκώς αναφορά για το στίγμα της συσκευής και του χρήστη της. Οι πληροφορίες αυτές είναι αξιοποιήσιμες και εμπορεύσιμες, καθώς συνθέτουν το ραντάρ για τη στοχευμένη, εξατομικευμένη διαφήμιση.

Μια γυναίκας, καθηγήτρια Μαθηματικών στη Νέα Υόρκη, συναίνεσε, στο όνομα του κοινού καλού, στην ανοιχτή δημοσιοποίηση των στοιχείων της, στα πλαίσια έρευνας. Συμπεριλαμβανομένου και του ότι επισκεπτόταν τακτικά έναν πρώην ερωτικό της σύντροφο. Σε διάστημα τεσσάρων μηνών το στίγμα της καταγράφηκε περίπου 9.000 φορές, δηλαδή κατά μέσον όρο ανά 21 λεπτά.

Υστερα από μια συστηματική ερευνητική επιχείρηση και επεξεργασία στοιχείων επί πέντε μήνες, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τελικά είναι εξαιρετικά εύκολο να παρακολουθείς κάποιον αν έχεις την πρόσβαση που διαθέτουν οι διαχειριστές ορισμένων εφαρμογών, αλλά και οι «έμποροι» των δεδομένων. Αρκεί ο χρήστης να έχει μαζί του το κινητό του τηλέφωνο με ενεργοποιημένη τη δυνατότητα εντοπισμού.

Στο ψηφιακό σύμπαν υπάρχουν εταιρείες που είναι σε θέση να γνωρίζουν, με ακρίβεια δευτερολέπτου και εκατοστών τις διαδρομές που ακολουθεί κάθε χρήστης ως άτομο, το πόσο συχνά καλεί ταξί ή επισκέπτεται κάποια διεύθυνση, όπως χώρο εργασίας, γιατρό, διατροφολόγο, γυμναστήριο, ινστιτούτο αισθητικής, την κατοικία ενός, φίλου, εραστή -νομίμου ή όχι – κ.λπ. Ακόμη και εάν λέει ψέματα πως είναι, π.χ., σε αυστηρή δίαιτα, το τηλέφωνό του «καρφώνει» ότι κάθε βράδυ κάνει επιδρομές σε ταχυφαγεία.

Η στενή παρακολούθηση των κινήσεων αμέτρητων χρηστών είναι ένα απέραντο χρυσωρυχείο για τους επιχειρηματίες που εποφθαλμιούν τα κέρδη από μια γη της επαγγελίας – και της αδιακρισίας στην πλέον αδυσώπητη μορφή της. Σήμερα υπάρχουν τουλάχιστον 75 μεγάλες εταιρείες που εμπορεύονται τα γεωγραφικά δεδομένα, μαζί με όλα τα συμπαρομαρτούντα προσωπικά στοιχεία εκατομμυρίων ανύποπτων χρηστών.

Οι υπεύθυνοι ανάπτυξης των περισσότερων apps ισχυρίζονται στερεοτυπικά ότι δεν αποκαλύπτουν στοιχεία ταυτότητας των ατόμων ή των συσκευών τους. Το πράγμα γίνεται πιο περίπλοκο για τους παντοδύναμους γίγαντες του Διαδικτύου, όπως την Google, την Amazon και το Facebook. Παρά τις μομφές, την καχυποψία αλλά και τα κατά καιρούς σκάνδαλα διαρροής προσωπικών δεδομένων, οι κολοσσοί απορρίπτουν οποιαδήποτε υπόνοια ότι μετέρχονται αθέμιτα μέσα, παραβιάζοντας το ιδιωτικό απόρρητο των χρηστών τους. Ισχυρίζονται ότι επεξεργάζονται μόνο ανώνυμα στοιχεία – αν και η προαναφερθείσα δημοσιογραφική έρευνα απέδειξε ότι αυτά τα ανώνυμα δεδομένα εύκολα συμπληρώνονται και ταυτοποιούνται από κάποιον επιτήδειο.