Home ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΣΤΑΜΑΤΟΥΝ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ

ΠΟΥ ΣΤΑΜΑΤΟΥΝ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ

Η δημοκρατία διέπεται από κανόνες που θέτουν όρια και περιορισμούς στη λειτουργία της τόσο στο επίπεδο του κράτους και της διακυβέρνησης, όσο και στο επίπεδο της κοινωνίας των πολιτών, αλλά και της ατομικής δραστηριότητας. Αυτοί οι κανόνες είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία του πολιτεύματος, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να είναι υπό συνεχή πραγμάτευση και διαμόρφωση.

Η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα όπου η εξουσία πηγάζει από τον λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντα του λαού. Κεντρικό χαρακτηριστικό της δημοκρατίας είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία των πολιτών, στην άμεση δημοκρατία, στις εκλογές ή στα δημοψηφίσματα, ή κάποιων αντιπροσώπων τους. Οι ακρογωνιαίοι λίθοι της, περιλαμβάνουν την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του λόγου, την την ισοτιμία, τη συμμετοχή στα κοινά και το δικαίωμα στη ζωή. Θεσπίστηκε από τον Κλεισθένη για πρώτη φορά, στην στην Αθήνα το 508 π.Χ.

Κατά τον Αριστοτέλη, η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο επικρατούν οι απόψεις της πλειοψηφίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι πολίτες της μειοψηφίας δεν έχουν και αυτοί τα ίδια δικαιώματα. Με την προϋπόθεση ότι οι ενέργειες όλων των πολιτών περιορίζονται μέσα σε ορισμένα όρια. Τα όρια αυτά στις δημοκρατίες τα καθορίζουν οι νόμοι και δεν πρέπει να τα υπερβαίνει κανείς. Γιατί η υπέρμετρη δραστηριότητα και ασυδοσία του ενός περιορίζει την ελευθερία του άλλου.

Καμία έννοια δεν μπορεί να υπάρξει στον απόλυτο βαθμό:

– απόλυτη ελευθερία,

– απόλυτη ισότητα,

– απόλυτη δικαιοσύνη.

Όλες οι έννοιες περιορίζονται αναγκαστικά από τα όρια που συναντούν κατά την εφαρμογή τους και από μια απαραίτητη δόση σχετικισμού, ενώ έτσι διασφαλίζεται η δυνατότητα της πραγματοποίησής τους.

Είμαστε όλοι, ώς έναν βαθμό, συνυπεύθυνοι για την κυβέρνηση, αν και δεν συγκυβερνούμε. Αλλά η συνυπευθυνότητά μας απαιτεί πολλές ελευθερίες:

– ελευθερία του λόγου,

– ελευθερία πρόσβασης στην πληροφόρηση,

– ελευθερία παροχής στην πληροφόρηση,

– ελευθερία των ιδεών και πολλές άλλες.

Η “υπερβολή” ενός κράτους οδηγεί σε ανελευθερία. Αλλά υπάρχει επίσης και μια “υπερβολή” της ελευθερίας. Υπάρχει, δυστυχώς, μια κατάχρηση της ελευθερίας, ανάλογη με την κατάχρηση της κρατικής εξουσίας. Η ελευθερία του λόγου και η ελευθερία των ιδεών μπορεί να γίνουν αντικείμενο κατάχρησης. Μπορεί να χρησιμοποιηθούν, για παράδειγμα, ως μέσα παραπληροφόρησης και υποκίνησης. Και με ακριβώς ανάλογο τρόπο, μπορεί κάθε περιορισμός της ελευθερίας, μέσω της κρατικής εξουσίας, να γίνει αντικείμενο κατάχρησης.

Χρειαζόμαστε την ελευθερία για να εμποδίσουμε την κατάχρηση της κρατικής εξουσίας και χρειαζόμαστε το κράτος για να εμποδίσουμε την κατάχρηση της ελευθερίας.

Αυτό είναι ένα πρόβλημα το οποίο προφανώς δεν μπορεί ποτέ να λυθεί πλήρως, ούτε βάσει αρχών ούτε μέσω νόμων. Χρειάζεται ένα Συνταγματικό Δίκαιο και, περισσότερο από καθετί άλλο, καλή θέληση.

Είναι πολύ σημαντικό να αντιληφθούμε ότι το πρόβλημα δεν λύνεται ποτέ εντελώς. Μόνο σε μια δικτατορία μπορεί να λυθεί αυτό το πρόβλημα εντελώς, με τη βασική παντοδυναμία του κράτους, την οποία για ηθικούς λόγους πρέπει να απορρίψουμε. Πρέπει να αρκούμαστε σε επιμέρους λύσεις και συμβιβασμούς και όχι να αποπροσανατολιζόμαστε από τη ροπή μας στην ελευθερία, παραβλέποντας το πρόβλημα της κατάχρησής της.