Home ΑΠΟΨΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΟΝΤΩΣ ΤΕΛΙΚΑ, ΠΡΟΒΑΤΑ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ;

ΕΙΝΑΙ ΟΝΤΩΣ ΤΕΛΙΚΑ, ΠΡΟΒΑΤΑ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ;

Υπάρχουν πολλοί πού πιστεύουν ότι οι άνθρωποι είναι πρόβατα.  Άλλοι πιστεύουν ότι οι άνθρωποι είναι λύκοι.

Εκείνοι πού πιστεύουν ότι οι άνθρωποι είναι πρόβατα, ουσιαστικά εννούν ότι οι άνθρωποι εύκολα επηρεάζονται για να κάνουν αυτό πού τούς λένε, έστω και αν αυτό είναι κακό για τούς ίδιους τούς εαυτούς τους.

Όπως π.χ. το γεγονός ότι ακολουθούν τούς ηγέτες τους σε πολέμους πού δεν τούς προσφέρουν τίποτε άλλο από καταστροφή. Ή ότι πιστεύουν σε κάθε είδους ανοησία αν τούς την παρουσιάσουν αρκετά έντονα και αν υποστηρίζεται από δύναμη από τις γεμάτες τραχύτητα απειλές των παπάδων και των βασιλιάδων μέχρι τις ήπιες φωνές κρυφών και φανερών υποκινητών.

Στην πλειονότητά τους οι άνθρωποι είναι μισοξύπνια παιδιά πού δέχονται εύκολα επιδράσεις, όντας πρόθυμα να παραδώσουν τη βούληση τους σ’ οποιοδήποτε τούς μιλήσει με φωνή αρκετά απειλητική η αρκετά γλυκιά για να τούς επιβληθεί. Πραγματικά, εκείνος πού έχει μια πεποίθηση τόσο στερεή ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει την αντίθεση τού πλήθους, αποτελεί περισσότερο την εξαίρεση παρά τον κανόνα, μια εξαίρεση πού συνήθως την χλευάζουμε σήμερα και την θαυμάζουμε θαυμάζουμε χρόνια και αιώνες αργότερα.

Την υπόθεση ότι οι άνθρωποι είναι πρόβατα εδραίωσαν στα συστήματά τους οι ιεροεξεταστές και οι δικτάτορες. Αυτή την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι είναι πρόβατα και γι αυτό χρειάζονται ηγέτες να παίρνουν αποφάσεις γι’ αυτούς, έκανε τους ηγέτες να πιστεύουν ειλικρινά ότι εκπληρώνουν ένα ηθικό καθήκον όταν δίνουν στον άνθρωπο αυτό πού χρειάζεται, να γίνονται δηλαδή αυτοί ηγέτες και να τον απαλλάσσουν από το φορτίο της ευθύνης και της ελευθερίας.

Πως όμως γίνεται αφού οι περισσότεροι άνθρωποι είναι πρόβατα, ή ζωή τού ανθρώπου να είναι τόσο διαφορετική από τη ζωή τού προβάτου;

Ή ιστορία του είναι γραμμένη με αίμα. Είναι μια ιστορία αδιάκοπης βίας, στην οποία πάντα σχεδόν χρησιμοποιείται ή δύναμη για να καμφθεί ή θέλησή του. Ο Ταλαάτ πασάς μόνος του εξόντωσε εκατομμύρια Αρμένιους; Μόνος του ο Χίτλερ εξόντωσε εκατομμύρια Εβραίους; Μόνος του ό Στάλιν εξόντωσε εκατομμύρια πολιτικών αντιπάλων του; Οι άντρες αυτοί δεν ήταν μόνοι. Είχαν χιλιάδες ανθρώπους πού σκότωναν για λογαριασμό τους, βασάνιζαν για λογαριασμό τους και το έκαναν αυτό όχι μόνο με τη θέλησή τους αλλά και με ευχαρίστηση.

Η απανθρωπιά τού ανθρώπου προς τον άνθρωπο είναι παντού, σε στοές, ανελέητους πολέμους, φόνους, βιασμούς, εκμετάλλευση του ασθενέστερου από τον Ισχυρότερο, κ.λ.π…

Όλα αυτά τα γεγονότα οδήγησαν και στο συμπέρασμα του Χομπς να πει το περιβόητο: “homo homini lupus”, ότι δηλαδή ο άνθρωπος είναι ο ίδιος λύκος για τούς συνανθρώπους του.

Όλα τα πιο πάνω οδήγησαν πολλούς από εμάς σήμερα στην υπόθεση ότι ό άνθρωπος είναι κακοήθης και καταστροφικός από τη φύση του, ότι είναι φονιάς πού αν δεν σκοτώνει τελικά, το κάνει μόνο από φόβο μπροστά σε πιο δυναμικούς φονιάδες.

Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά έχει ουσιαστική σημασία σήμερα, πού τα έθνη προσβλέπουν στη χρήση των πιο καταστροφικών δυνάμεων για να εξαφανίσουν τους «εχθρούς» τους, και δε δείχνουν να λογικεύονται. Αν εδραιωθεί μέσα μας ή πεποίθηση πώς το ανθρώπινο γένος κλίνει από φυσικού του στην καταστροφή, ότι είναι ριζωμένη βαθιά μέσα του ή ανάγκη να χρησιμοποιεί βία, τότε η αντίστασή μας στην ολοένα αυξανόμενη αποκτήνωση θα αποδυναμώνει όλο και περισσότερο.

Άρα γιατί να αντισταθούμε στους λύκους αφού όλοι είμαστε λύκοι;

Οι πόλεμοι είναι αποτέλεσμα της απόφασης των πολιτικών, στρατιωτικών και επιχειρηματιών ηγετών να κηρύξουν πόλεμο για να κατακτήσουν εδάφη, πλουτοπαραγωγικές πηγές, εμπορικά πλεονεκτήματα.

Ό άνθρωπος είναι υπεύθυνος ως το σημείο πού είναι ελεύθερος να διαλέξει τις πράξεις του.

Ή καρδιά τού ανθρώπου μπορεί να σκληρύνει. Μπορεί να γίνει απάνθρωπη αλλά ποτέ μη ανθρώπινη. Παραμένει πάντοτε καρδιά τού ανθρώπου.

Όλοι μας οριζόμαστε από το γεγονός ότι γεννηθήκαμε άνθρωποι, και κατά συνέπεια από το χωρίς τελειωμό καθήκον να παίρνουμε αποφάσεις. Πρέπει να διαλέγουμε τα μέσα μαζί με τους σκοπούς. Δεν πρέπει να βασιζόμαστε πώς κάποιος θα μας σώσει, αλλά να έχουμε επίγνωση τού γεγονότος ότι οι λαθεμένες επιλογές μάς κάνουν ανίκανους να σώσουμε τούς εαυτούς μας.

Πρέπει πραγματικά να αποκτήσουμε γνώση για να μπορέσουμε να διαλέξουμε το καλό, το σωστό, το αληθινό και να μην πιστεύουμε τυφλά εκείνον που μας το λέει άν δεν το αποδείξουμε.

Αν o άνθρωπος γίνει αδιάφορος στη ζωή, δεν υπάρχει πια ελπίδα πως μπορεί να διαλέξει το καλό. Και τότε, ή καρδιά του θα έχει πραγματικά σκληρύνει τόσο, πού ή « ζωή» του θα έχει τελειώσει. Αν αυτό συμβεί σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα ή στα πιο δυναμικά μέλη της, τότε η ζωή της ανθρωπότητας θα σβήσει ακριβώς τη στιγμή πού παρουσιάζει τις πιο μεγάλες υποσχέσεις.

πηγή: Έριχ Φρομ: «Η Καρδιά του Ανθρώπου», των εκδόσεων Διόπτρα.