Home ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑΤΙ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΥΝΟΜΩΣΙΑΣ

ΓΙΑΤΙ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΥΝΟΜΩΣΙΑΣ

Στις σκοτεινές γωνίες του WhatsApp, του Facebook και του Twitter οι συνωμοσίες, η παραπληροφόρηση και τα τοξικά σχόλια δημιουργούν τόπους παρηγοριάς γι’ αυτούς που αισθάνονται χαμένοι σε έναν περίπλοκο κόσμο.

Τοξικά σχόλια που πετάγονται σαν δηλητήριο από παντού, πασπαλισμένα με λίγη «πληροφόρηση» για όλα τα σημαντικά θέματα, ταΐζουν διαρκώς μια θορυβώδη ιντερνετική πραγματικότητα που καταφέρνει υπερβολικά συχνά να γίνεται τοξική και ανυπόφορη.

Οι συνωμοσίες δεν είναι κάτι καινούργιο. Τα «Πρωτόκολλα τον σοφών της Σιών», για παράδειγμα, ένα βιβλίο με αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας, κυκλοφορούν με επιτυχία εδώ και πολλές δεκαετίες. Άνθρωποι σε όλον τον κόσμο αναζητούν μια απόκρυφη ερμηνείας που τους συνδέει με μια ευρύτερη ομάδα πεφωτισμένων ατόμων. Ειδικά τώρα είναι πανεύκολο να βρεις την ομάδα σου, χρειάζονται μόλις μερικά κλικ.

Με τα 5G, τους Εβραίους να διοικούν τον πλανήτη, τα εμβόλια που μεταδίδουν ιούς, κλπ, πολλοί άνθρωποι αδυνατούν να ξεχωρίσουν τι είναι αλήθεια και τι ψέμα στο Ίντερνετ.

Ένα μεγάλο λάθος που κάνουν οι «ορθολογικοί», άνθρωποι είναι αντί να περιγελούν αφ’ υψηλού όσους δεν συμμερίζονται τις επιστημονικές θέσεις, πρέπει να δείξουν ενσυναίσθηση και να φανταστούν τους λόγους που οι «άλλοι» καταφεύγουν σε θεωρίες συνωμοσίας. Οι λόγοι ποικίλλουν και πολλοί αξιόλογοι αναλυτές προσπαθούν να τους εντοπίσουν.

Όσοι ακολουθούν μια ορθολογική κοινωνία με έναν υψηλού επιπέδου δημόσιο διάλογο πρέπει να καταλάβουν ότι, εκτός από επιδημιολόγους και γιατρούς, χρειαζόμαστε και κοινωνιολόγους και ανθρωπολόγους που θα μας εξηγήσουν συμπεριφορές που μας φαίνονται περίεργες ή ακόμα και επικίνδυνες και θα καλλιεργήσουν των κατανόηση ομάδων ανθρώπων που αποκλίνουν απ’ αυτό που, για την ώρα, εντελώς προσωρινά, είναι το κοινωνικώς προσδοκώμενο. Πρέπει να τους ακούσουμε/διαβάσουμε ή, μάλλον, έπρεπε να το είχαμε κάνει όταν μιλούσαν για πιθανόν αντι-δημοκρατικές παρενέργειες του fb, του Twitter, για παραποίηση της πραγματικότητας μέσω Instagram και για συνωμοσίες. Σε μια δημοκρατία δεν αρκεί η συγκαταβατική ανωτερότητα απ’ την πλευρά των «ορθολογικών». Χρειάζεται κατανόηση και δημοκρατική συζήτηση. Και ίσως ενέργειες που θα βοηθήσουν περισσότερους ανθρώπους να αισθανθούν ότι αυτός ο κόσμος του υποτιθέμενου ορθολογισμού, της υπεύθυνης ενημέρωσης και της κοινής μας πραγματικότητας τους περιλαμβάνει και τους αφορά.

Η πολιτεία έχει ευθύνες, ειδικά τώρα με την πανδημία. Για να είναι λιγότερο ελκυστικές οι «εξηγήσεις» τύπου «μας ψεκάζουν» πρέπει να μη μένουν τεράστια κενά στην κατανόηση των πολιτών όσον αφορά τα μέτρα που λαμβάνονται, ή τι ακριβώς είναι “το ψέκασμα”. Η ελπίδα ότι ο ορθολογισμός θα επικρατήσει δεν συνάδει με ένα σύστημα προαποφασισμένων διαταγών όπου πολίτες εντέλλονται απλώς να συμμορφώνονται με κίνδυνο πρόστιμα, συλλήψεις και διασυρμό. Όταν η πολιτεία μάς καλεί να ασκούμε θεμελιώδη δικαιώματά μας με προσαρμογές ή περιορισμούς (π.χ. με μάσκες ή σε μικρές ομάδες), οφείλει να αιτιολογεί. Η δημόσια υγεία είναι μια πολύ καλή εξήγηση, αλλά η πολιτεία οφείλει να μιλάει γι’ αυτήν με ειλικρίνεια, αξιόπιστα δεδομένα και καθαρότητα, σαν να απευθύνεται σε ενήλικες, όχι σε νήπια που θέλουν αστυνόμευση. Η πολιτεία φέρει κάθε φορά το βάρος να εξηγεί τους λόγους που κάτι απαγορεύεται, ενώ κάτι άλλο επιτρέπεται. Το ερώτημα δεν είναι τι κάνουν οι «ψεκασμένοι» που καλούν σε «ανυπακοή» αλλά τι καθήκοντα λογοδοσίας και ενημέρωσης έχει μια κυβέρνηση δημοκρατικής κοινωνίας σε καιρό πανδημίας.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here