Home ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΗΛΘΕ Η ΦΡΑΣΗ “ΤΣΑΓΚΑΡΟΔΕΥΤΕΡΑ”

ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΗΛΘΕ Η ΦΡΑΣΗ “ΤΣΑΓΚΑΡΟΔΕΥΤΕΡΑ”

Τα παπούτσια υπάρχουν  από τότε που ο άνθρωπος αποφάσισε να σταθεί στα πόδια του και να καλύψει μια βασική του ανάγκη το περπάτημα.

Η λέξη παπούτσι έχει τουρκική προέλευση και εισήλθε στην Ελληνική τα μεσαιωνικά χρόνια λόγω της τουρκικής κατάκτησης.

Από την αρχαιότητα η ελληνική λέξη για το παπούτσι  ήταν  το υπόδημα (ήδη στον Όμηρο). Η λέξη υπόδημα είναι σύνθετη από το υπό- =κάτω και το -δημα που προέρχεται από το ρήμα  δέω =δένω.

Συνεπώς, υπόδημα ήταν αυτό που τοποθετούσαν κάτω από το πόδι (στο πέλμα) και το έδεναν ντύνοντας και περικαλύπτοντας το γυμνό πόδι ως το γόνατο

Συνηθισμένα είδη υποδημάτων ήταν

– οι κόθορνοι, υποδήματα που φορούσαν οι ηθοποιοί της   αρχαίας τραγωδίας. Επρόκειτο για μια κοντή μπότα που δενόταν μπροστά με κορδόνια και είχε παχύ πέλμα, ώστε να προσδίδει μεγαλύτερο ανάστημα στον υποκριτή 

– οι ενδρομίδες, δυνατά υποδήματα  για τους κυνηγούς ,τους ιππείς  και για το δρόμο  για να διανύει κανείς μεγάλες αποστάσεις – η καρβατίνη  είδος υποδημάτων από ακατέργαστο δέρμα που το φορούσαν συνήθως οι αγρότες 

– οι εμβάδες (από το ρήμα βαίνω= περπατώ), που χρησιμοποιούνταν για περιπάτους  ε) το αρχαίο σάνδαλον που ήταν ένα είδος υποδήματος με ξύλινο συνήθως πέλμα και λουριά, που δένονταν στο πόδι ή την κνήμη.

Αργότερα, κατά τα ελληνορωμαϊκά χρόνια, εμφανίστηκαν και πρόχειρα γυναικεία σάνδαλα, που κάλυπταν μπροστά το πόδι με  πλούσια διακόσμηση, αφήνοντας πιθανώς ακάλυπτη τη φτέρνα.

Περνώντας στο Βυζάντιο  οι Βυζαντινοί άρχισαν να χρησιμοποιούν φελλό για να κατασκευάζουν τις σόλες για τις εμβάδες τους. Οι φελλοί αυτοί ονομάζονταν πατόφελλοι ή πατόφελλα . Σιγά σιγά το “πατόφελλα” εξελίχθηκε και μας χάρισε το σημερινό παντόφλα.

Η σαγιονάρα, το ανοικτό  καλοκαιρινό παπούτσι με επίπεδη σόλα και λουράκι, έχει την καταγωγή της στην Ιαπωνία και την λέξη sayonara που σημαίνει αντίο. Η λέξη, με την αυθεντική της σημασία, έγινε γνωστή στο δυτικό κόσμο τη δεκαετία του 1950, αρχικά με το μυθιστόρημα Sayonara του Αμερικανού συγγραφέα James  Michener και αργότερα με τη μεταφορά του βιβλίου στον κινηματογράφο. Στην ταινία, λοιπόν, οι Γιαπωνέζες ηθοποιοί φορούσαν τα παραδοσιακά τους υποδήματα, με το όνομα  zori.

Η γαλότσα προέρχεται από την βενετική λέξη galozza με αναγωγή στον τύπο gallica. Το παπούτσι  δημιουργήθηκε από τους Γαλάτες, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι που είχαν την ιδέα να σκεπάζουν τα παπούτσια τους με κομμάτια από δέρμαγια προφύλαξη από τα νερά της βροχής, τη λάσπη ή το χιόνι.

Το τσόκαρο αποτελεί λεξιλογικό  δάνειο από το βενετικό zocaro, που είναι το πέδιλο με την ξύλινη σόλα. Θεωρείται ότι προέρχεται από το λατινικό socculus, υποκοριστικό του soccus, που ήταν ένα ελαφρύ χαμηλό υπόδημα που φορούσαν οι ηθοποιοί της κωμωδίας. Ίσως οι λέξεις αυτές να ανάγονται  στην αρχαία ελληνική λέξη σύκχος = είδος υποδήματος.

Όταν τα παπούτσια  φθείρονταν, επειδή ήταν είδος πολυτελείας, οι άνθρωποι τα επιδιόρθωναν ξανά και ξανά, προκειμένου να καθυστερήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την αγορά καινούριου ζευγαριού. Τις επιδιορθώσεις αναλάμβαναν, πλανόδιοι τσαγκάρηδες που γύριζαν για το σκοπό αυτό στις γειτονιές.

Προπολεμικά όμως οι τσαγκάρηδες στην Αθήνα την επόμενη μέρα της Κυριακής, δηλαδή τη Δευτέρα, επειδή δεν είχαν δουλειά την είχαν καθιερώσει από μόνοι τους ως δεύτερη αργία κάθε εβδομάδα, έχοντας τα καταστήματά τους κλειστά. Η «τσαγκαροδευτέρα» λοιπόν καθιερώθηκε στο λεξιλόγιο μας να σημαίνει ειρωνικά την αργία για τους φυγόπονους, την εργάσιμη δηλαδή ημέρα την οποία μεταβάλλει κανείς σε αργία από τεμπελιά.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here