Home Uncategorized ΠΩΣ ΠΡΟΕΚΥΨΕ Ο ΟΡΟΣ “white collars”, άσπρα κολλάρα?

ΠΩΣ ΠΡΟΕΚΥΨΕ Ο ΟΡΟΣ “white collars”, άσπρα κολλάρα?

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για έκφραση καινούργια, της τελευταίας δεκαετίας, αλλά καθιερωμένη πλέον και λεξικογραφημένη.

Αρχικά προέκυψε οι αμερικανικές εκφράσεις blue collar, μπλε γιακάς, και blue-collar worker, που είναι ο εργάτης, ο βιομηχανικός εργάτης, που κάνει δουλειά σε μεγάλο βαθμό χειρωνακτική. Μπορεί να είναι ανειδίκευτος, μπορεί να είναι ειδικευμένος και να βγάζει καλά λεφτά, πάντως λερώνει τα χέρια του. Πρόκειται για έκφραση που εμφανίστηκε πρώτη φορά στις ΗΠΑ στη δεκαετία του 1920, από τα τζιν πουκάμισα που φορούσαν οι εργάτες.

Λίγα χρόνια αργότερα, εμφανίστηκε ένας άλλος όρος, ο white-collar worker είναι ο εργαζόμενος του γραφείου, που κάνει δουλειά «πνευματική» με την ευρεία έννοια του όρου, δουλειά γραφείου, ακόμα κι αν δουλεύει σε βιομηχανία βρίσκεται μακριά από τη μουτζούρα της γραμμής παραγωγής, και φοράει κουστούμι.

Λίγο αργότερα, έχουμε τον όρο white-collar crime, που όμως δεν είναι κάθε έγκλημα που διαπράττεται από εργαζόμενο γραφείου. Είναι, σύμφωνα με τον ορισμό του κοινωνιολόγου Edwin Sutherland, που εισηγήθηκε τον όρο το 1939 (και έγραψε και βιβλίο το 1949), «έγκλημα που διαπράττεται από ευυπόληπτο άτομο υψηλής κοινωνικής θέσης μέσα στο πλαίσιο της εργασίας του». Υπόψη ότι πρόκειται για μη βιαιο έγκλημα, συνήθως οικονομικής υφής.

Ο όρος white-collar crime μπορεί να γεννήθηκε το 1949 αλλά πήρε διεθνή διάσταση προς το τέλος του προηγούμενου αιώνα με τα απανωτά οικονομικά σκάνδαλα.

Ο white-collar worker ή σκέτο white collar είχε μεταφραστεί στα ελληνικά, από παλιά, χαρτογιακάς, κάπως ειρωνικά. Το πρόβλημα όμως είναι ότι δεν μπορείς να πεις «εγκλήματα των χαρτογιακάδων» διότι ο χαρτογιακάς είναι συνήθως ο χαμηλόβαθμος και χαμηλόμισθος υπάλληλος γραφείου, ενώ τα εγκλήματα αυτά συνήθως διαπράττονται από ανώτερα ή ανώτατα διευθυντικά στελέχη, ακόμα και πολιτικούς, υπουργούς, διευθυντές οργανισμών ή εταιρειών.

Σε δημοσιογραφικά κείμενα εμφανίστηκαν κατά καιρούς διάφορες αποδόσεις όπως: εγκλήματα του άσπρου/λευκού κολάρου, εγκλήματα λευκού περιλαιμίου, εγκλήματα των λευκών γιακάδων, εγκλήματα των γραβατωμένων ή οικονομικά εγκλήματα, οικονομικά εγκλήματα στελεχών, διευθυντικά οικονομικά εγκλήματα.

Επειδή το οικονομικό έγκλημα είναι, καταρχήν τουλάχιστο, μη βίαιο και επειδή διαπράττεται από άτομα με υψηλή κοινωνική θέση, πολλοί έχουν την τάση να θεωρούν πως δεν είναι έγκλημα ή να το αντιμετωπίζουν ελαφρότερα απ’ ό,τι πχ τα αδικήματα ενός μικροπαραβάτη, ενός μικροκακοποιού, παρόλο που οι συνέπειες των «εγκλημάτων των γραβατωμένων» συνήθως είναι απείρως επαχθέστερες για το κοινωνικό σύνολο απ’ ό,τι το έγκλημα του μικροκακοποιού. Έλεγε βεβαια ο Μπρεχτ πως μεγαλύτερο έγκλημα απ’ το να ληστέψεις τράπεζα είναι να ιδρύσεις τράπεζα, αλλά αυτός ήταν κομμουνιστής. Ή, όπως είχε πει μια γυναίκα του λαού για έναν διακεκριμένο ληστή, «Δεν είχε σπουδάσει κι έτσι αναγκαζόταν να κλέβει με τα χέρια».

Υπάρχει όμως κι ένα άλλο άσπρο κολάρο, που συνήθως εμφανίζεται εκτός γραφείου. Κολάρο λέγεται και ο αφρός που σχηματίζεται όταν σερβίρουμε μπίρα σε ποτήρι. Υπάρχουν αρκετοί που προτιμούν τη μπίρα τους χωρίς κολάρο, αλλά δεν ξέρω αν θα έφταναν στο σημείο να χαρακτηρίσουν «έγκλημα άσπρου κολάρου» το να τους σερβίρεις τη μπίρα με αφρό!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here