ΓΙΑΤΙ ΞΟΔΕΥΟΥΜΕ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΟΤΑΝ “ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ” ΧΡΗΜΑΤΑ

0

Η βιομηχανική επανάσταση κυρίως στην Αγγλία (1760-1860) και στη συνέχεια σε Γαλλία και Αμερική άλλαξε ριζικά τη δομή των κοινωνιών και τις επηρέασε σε  οικονομικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο.

Η κοινωνία ήταν  πλέον “εκβιομηχανισμένη” (industrialized) και το κύριο μέσο παραγωγής ήταν το εργοστάσιο το οποίο απορρόφησε πλήθος εργατών και χρησιμοποίησε νέα τεχνικά μέσα τα οποία περιόριζαν τη χειρωνακτική εργασία ,αυξάνοντας την παραγωγή και μειώνοντας το κόστος των   προϊόντων.

Έτσι το βιοτικό επίπεδο βελτιώθηκε και δημιουργήθηκε αγοραστικό κοινό το οποίο ήταν σε θέση να αγοράζει τα προϊόντα που παρήγαγε. Αυτοί όμως που κατείχαν τα μέσα παραγωγής εκμεταλλεύονταν σε μεγάλο βαθμό τους εργαζομένους με αποτέλεσμα σημαντικές και αιματοβαμμένες επαναστάσεις  όπως αυτή της 1ης Μαΐου 1886 στο Σικάγο των Ηνωμένων Πολιτειών χάρη στην οποία καθιερώθηκε το οχτάωρο στο ωράριο των εργαζομένων.

Επίσης σημαντικοί φιλόσοφοι, κοινωνιολόγοι και λόγιοι ασχολήθηκαν με τα δικαιώματα των εργατών και της εργατικής τάξης με κορυφαίο παράδειγμα τον Κάρλ Μάρκ που έγραψε το γνωστότερο έργο “Το Κεφάλαιο” (Das Kapital) (1867). Όταν ξεκίνησε να συγγράφει το ‘Κεφάλαιο’ (1864) ο Μαρξ μαζί με τον αχώριστο φίλο και σύντροφο του Φρίντριχ Ένγκελς, συμμετείχε στην ίδρυση της Πρώτης Σοσιαλιστικής Διεθνούς, της πρώτης ουσιαστικής προσπάθειας για την οργάνωση του εργατικοκινήματος. Σήμερα και στην περίοδο που διανύουμε με τη μεγαλύτερη κρίση του καπιταλιστικού συστήματος μετά το Κραχ του 1929 το ‘Κεφάλαιο’ είναι πιο επίκαιρο από ποτέ…

Για να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί ο άνθρωπος ξοδεύει αλόγιστα θα πρέπει να ξεκαθαρήσουμε τί ακριβώς εννοούμε με τον όρο καταναλωτισμός

Ο καταναλωτισμός είναι η τάση για κατανάλωση όσο το δυνατόν περισσότερων αγαθών, πέρα από τις αντικειμενικά υπάρχουσες ανάγκες.

Ως καταναλωτισμό θα μπορούσαμε να εννοήσουμε την τάση των ανθρώπων τη μανία θα λέγαμε καλύτερα που κατέχει το σύγχρονο άνθρωπο του «πολιτισμένου» κόσμου να καταναλώνουν όλο και περισσότερα προϊόντα και αγαθά σε μια προσπάθεια εξισορρόπησης του εσωτερικού τους κενού που όλο και διογκώνεται καθώς και πλήρωσης της απληστίας τους, που όλο και κυριαρχεί σα «μόδα» σε παγκόσμιο επίπεδο.

Και ώς καταναλωτική κοινωνία είναι η κοινωνία που παράγει και καταναλώνει προϊόντα σε μαζικές ποσότητες, προϊόντα που συχνά συνδέονται με δευτερογενείς ή «φανταστικές» ανθρώπινες ανάγκες.

Οι κυριώτερες αιτίες είναι
– πρόοδος της επιστήμης – ανάπτυξη της τεχνολογίας
– υπερπαραγωγή, χρήση μηχανής
– οικονομικά συμφέροντα, πολιτικά συμφέροντα
– υλιστική εποχή
– άνοδος βιοτικού επιπέδου
– γρήγορος ρυθμός ζωής
– σύγχρονος τρόπος ζωής: άγχος, ψυχολογικά προβλήματα, κατάθλιψη, ανία…
– αλλοτρίωση
– μόδα, εγωισμός, τάση αυτοπροβολής (νεόπλουτων κ.ά.), ματαιοδοξία, κενοδοξία, επίδειξη
– ταύτιση έχειν και είναι έχοντες & κατέχοντες
– βομβαρδισμός διαφημίσεωνψεύτικες ανάγκες
– ελκυστικές προσφορές / συσκευασίες προϊόντων
– ευκολίες πληρωμής, δόσεις, πιστωτικές κάρτες
– ανόητα πρότυπα, μιμητισμός
– σωστών ιδανικών και στόχων
– ηθικών προσανατολισμών, βάσεων, αξιών
– ουσιαστικών ενδιαφερόντων
– αδυναμία ικανοποίησης των ουσιαστικών αναγκών του ανθρώπουυποκατάστατακαταναλωτισμός
– άδεια – κενή ζωή
– διασκέδασης – ψυχαγωγίας ουσιαστικής

Οι συνέπειες
– παράλογη αύξηση των ανθρώπινων απαιτήσεων
– αλαζονεία, πλεονεξία, απληστία…
– αισχροκέρδεια, απάτες, κλεψιές, εγκληματικότητα, βία…
– αλλοτρίωση της εργασίας αλλά και γενικότερη αλλοτρίωση
– άρση των ουσιαστικών ανθρώπινων ενεργειών & δημιουργικότητας
– παθητικοποίηση
– πληθωρισμός, ανεργία…
– υποβάθμιση – αλλοτρίωση ανθρώπινων σχέσεων, ανθρώπινης επικοινωνίας
– ψευδαισθήσεις: με τον καταναλωτισμό και η ευτυχία
– εγωισμός, ατομισμός, προσωπικό συμφέρον, ιδιοτέλεια…
– αλτρουισμού
– φόβοι, ανασφάλειες, άγχος…
– εξάντληση φυσικών πόρων
– μείωση – εξαφάνιση χλωρίδας – πανίδας
– μόλυνση – καταστροφή περιβάλλοντος
– >σκουπίδια, απόβλητα, απορρίμματα
– εμπόδιο στην πνευματική – ηθική αφύπνιση
– στη θέση των ιδανικών τα καταναλωτικά αγαθά – προϊόντα
– ανόητη διαδεδομένη πρακτική: όλα πουλιούνται, όλα αγοράζονται: αγάπη, ιδέες, τέχνη…
– ελεύθερου χρόνου
– τυποποίηση της συμπεριφοράς – «μαζοποίηση» του ανθρώπου
– αδιαφορία συμμετοχής στα κοινά, στις κοινωνικές, πολιτισμικές… εξελίξεις
– χειραγώγηση, εσωτερικής ελευθερίας!
– καταναλωτική μανία (ψυχολογικά προβλήματα)
– αναζήτηση νέων υποκατάστατων: αλκοόλ, ναρκωτικά, αυτοκτονίες…
– παραγωγή προϊόντων περισσότερων, καλύτερων, χρηστικότερων…
– βελτίωση – εξέλιξη προϊόντων
– διεύρυνση δυνατοτήτων επιλογής αγαθών, προϊόντων, υπηρεσιών…
– προσφορά εργασίας: διαφημιστές, εργάτες…

Πως τον αντιμετωπίζουμε
– συνειδητοποίηση του προβλήματος, αιτιών
– ενημέρωση
– κριτική προσέγγιση των ποικίλων διαφημιστικών μηνυμάτων
– νομοθετική ρύθμιση διαφημιστικών μηνυμάτων
– παιδεία
– καλλιέργεια ηθικών αξιών
– αυτογνωσία
– προβολή – εκλογή «σωστών» ιδανικών, προτύπων…
– ηθική φιλοσόφηση – δίαιτα: μέτρον άριστον
– τοποθέτηση των πραγμάτων στις σωστές τους διαστάσεις
– φιλοσόφηση της ζωής: τι θεωρείται απαραίτητο, ποιες οι πραγματικές ανάγκες
– σωστή αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου
– αλλαγή νοοτροπίας: όχι αυτοσκοπός η κατανάλωση
– επιδίωξη ποιότητας, όχι ποσότητας παν μέτρον άριστον!

Share.

About Author

Leave A Reply